Юзаки жавоб хати ва болалар заҳарланиши. Фарғона вилояти ҳокимлиги Антикоррупция агентлиги тақдимномасига эътиборсиз қараган
Қайд этилишича, Фарғона ва Қувасой шаҳарларидаги мактабгача таълим ташкилотларида аутсорсинг (кейтеринг) асосида овқатланишни ташкил этиш ҳолати бўйича текширув ўтказилган. Ўрганиш давомида аниқланишича, етказиб берувчини танлашда давлат харидлари тўғрисидаги қонунчилик талаблари бузилган.
Жумладан, Фарғона вилояти ҳокимининг 2024 йил 25 июлдаги 402−11−0-Қ/24-сонли қарори билан Ўзбекистон Республикасининг «Давлат харидлари тўғрисида»ги қонуни ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 25 июлдаги «Давлат мактабгача таълим ташкилотларида соғлом овқатлантириш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида»ги 626-сон қарори талабларига зид равишда Фарғона вилояти, Қувасой туманида жойлашган Garden Catering Trade МЧЖ Қувасой ва Фарғона шаҳарларидаги МТТларга таом етказиб бериш хизмати кўрсатувчи тадбиркор сифатида тўғридан-тўғри танлангани маълум бўлган.
Вазирлар Маҳкамасининг 626-сон қарорида аутсорсерлар умумий овқатланиш хизмати соҳасида камида бир йиллик иш тажрибасига эга бўлиши шартлиги белгиланган. Бироқ Garden Catering Trade 2024 йил 21 июнь куни, яъни ҳокимлик билан шартнома тузилишидан бир ой олдин давлат рўйхатидан ўтказилган ва талаб этилган иш тажрибасига эга бўлмаган.
Аниқланган ҳолатлар юзасидан Фарғона вилояти ҳокимлигига қонунбузилишларни бартараф этиш, аутсорсерни рақобатли усулдаги харид асосида танлаш, айбдор шахсларни интизомий жазога тортиш ва келгусида бундай ҳолатларнинг олдини олиш бўйича агентликнинг тақдимномаси киритилган.
Агентликнинг таъкидлашича, ҳокимлик томонидан қонунбузилишларни бартараф этиш бўйича амалий чоралар кўрилмай, тақдимномага «юзаки» жавоб хати юбориш («отписка») билан чекланган.
Тарбияланувчилари оммавий заҳарланган Фарғона шаҳридаги 2, 58 ва 61-сонли боғчаларга озиқ-овқат айнан Garden Catering Trade томонидан етказиб берилган.
«Фарғонадаги вазият коррупцияга қарши курашиш қонунчилиги нормаларига беписанд қараш ва назорат органлари кўрсатмаларини ижро этмаслик қандай оқибатларга олиб келишини яққол кўрсатиб турибди. Тендер жараёнларини аффилланган шахслар фойдасига четлаб ўтиш нафақат бюджетга зарар етказади, балки болалар ҳаёти ва соғлигини тўғридан-тўғри хавф остида қолдиради», — дейилади агентли хабарида.
Эслатиб ўтамиз, воқеа ортидан Жиноят кодексининг 257−1-моддаси (Санитарияга оид қонунчиликни бузиш) билан жиноят иши қўзғатилган.
Мазкур боғчаларга озиқ-овқатларни Garden Catering Trade етказиб берган. 2024 йилда компания «тажриба» доирасида ҳоким қарори билан маҳсулот етказиб бериш ҳуқуқини олган. У, қоидабузарликларга қарамай, фаолиятини давом эттириб, тендерсиз 100 млрд сўмдан ортиқ шартномалар имзолаган.
Аввалроқ Олий Мажлиснинг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили Сурайё Раҳмонова ушбу вазият назоратга олинганини маълум қилган. У бундай ҳолатлар тизимли характерга эга экани, болалар овқатланишида қатъий сифат назоратини ўрнатиш ва етказиб берувчиларнинг жавобгарлигини кучайтириш зарурлиги ҳақида гапирганди.
Gazeta вазиятни ўрганиб, компания 2024 йилда «тажриба» доирасида Фарғона вилояти ҳокимининг қарори билан Фарғона вилоятидаги болалар боғчаларига озиқ-овқат етказиб бериш ҳуқуқини қўлга киритганини аниқлади. Қоидабузарликларга қарамай, у ўз ишини давом эттирди ва тендерсиз 100 миллиард сўмдан ортиқ шартномалар тузган.
Ислоҳотларга қарамай, Ўзбекистонда давлат харидларининг деярли ярми ҳали ҳам рақобатсиз усуллар билан амалга оширилмоқда. Эксперт Ҳусайн Ражапов Gazeta учун қонунчиликдаги тўғридан-тўғри шартномаларнинг «кенг йўлаги» тендерларни четлаб ўтишга қандай имкон беришини ва нима учун амалдаги назорат тизимини қайта кўриб чиқиш зарурлигини таҳлил қилди.
Унинг сўзларига кўра, Рақобат қўмитаси ва Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг амалдаги қонунчилик бўйича хулосалари мажбурий эмаслиги вазиятни янада оғирлаштирмоқда. Қарор қабул қилувчи органлар уларнинг позициясини сўрашга ҳақли, аммо уни эътиборсиз қолдиришга ҳам ҳақли. Аслини олганда, назорат органларининг хулосалари тавсиявий характерга эга бўлиб, била туриб таваккалчилик билан қабул қилинган қарорларга тўсқинлик қилиш учун реал юридик кучга эга эмас.
Эслатиб ўтамиз, 2025 йил сентябрь ойида Тошкент вилоятининг Бўка, Пискент, Бекобод, Оққўрғон ва Қуйи Чирчиқ туманларида 1000 дан ортиқ давлат боғчалари тарбияланувчилари овқатдан заҳарланиш аломатлари билан касалхонага ётқизилган эди. Болалар боғчаларига овқатланишни ташкил этиш бўйича учта аутсорсинг компанияси хизмат кўрсатди, улар Оққўрғондаги Shark Milk Product корхонасидан қатиқ маҳсулотларини сотиб олишди. Давлат идоралари ҳалигача ўша тергов натижалари ҳақида маълумот бермади.