Ҳарбий госпиталнинг симуляция марказида бемор вазифасини манекен бажаради. Унинг атрофида аэропортларнинг тиббиёт ходимлари жамланган. Улар шартли беморнинг аҳволини баҳолаш, зарур қарорлар қабул қилиш ва шошилинч тиббий ёрдам кўрсатиш босқичларини машқ қилмоқда.

Амалиётда эса манекен ўрнида парвоз олдидан ўзини ёмон ҳис қилган йўловчи бўлиши мумкин. Унинг ёнида хавотирга тушган яқинлари ва бошқа йўловчилар турган бўлади. Терминалда эълонлар янграйди, рўйхатдан ўтиш давом этади, айримлар самолётга чиқишга шошилади. Бундай шароитда тиббиёт ходимлари тезда беморга эътибор қаратиб, ёрдам кўрсатиши керак.

Айни шу каби вазиятларга Uzbekistan Airports аэропортларининг 15 нафар тиббиёт ходими тайёргарлик кўрмоқда. Улар учун фуқаро авиацияси ходимларига мўлжалланган ACLS — кенгайтирилган шошилинч ва кечиктириб бўлмайдиган тиббий ёрдам курси ташкил этилди.

18 соатга мўлжалланган дастур Ҳарбий тиббиёт институти ўқув дастури асосида ишлаб чиқилган. Дастлабки икки кун онлайн машғулотларга ажратилган. Якуний босқич эса симуляция марказида ўтказилиб, унда иштирокчилар амалий тайёргарликдан ўтади ва аттестация топширади.

«Навбатчилик пайтида йўловчи: “Ўзимни бироз ёмон ҳис қиляпман, лекин самолётга шошиляпман”, дейиши мумкин. Биз эса унинг аҳволи ортида нима турганини аниқлашимиз, ҳолатини баҳолашимиз керак. Шу билан бирга, ҳаммасини хотиржам тушунтириш муҳим: йўловчи ўзи ва сафари учун хавотирда бўлади. У сизни эшитиши ва ишониши керак», — деди шифокор Шавкат.

Йўловчилар аэропортдаги тиббий пунктга одатда олдиндан режалаштириб эмас, балки зарурат туғилганда мурожаат қилади. Тўсатдан ҳолсизлик, оғриқ, нафас олиш қийинлашиши ёки бошқа саломатлик муаммолари шулар жумласидан. Тиббий хизмат ходимлари дастлаб инсоннинг аҳволини баҳолайди ва зарур ёрдам кўрсатади. Шошилинч ҳолатларда эса бемор тез тиббий ёрдам бригадасига топширилгунча ҳаракат қилади.

Бу вақт оралиғида тезкорлик ва диққатни жамлаш алоҳида аҳамиятга эга. Мутахассис ҳолатнинг қанчалик жиддийлигини аниқлаши, қандай чораларни дарҳол кўриш кераклигини белгилаши ва вақтни бой бермаслиги лозим. Дастлаб тиббиёт ходимида бемор ҳақида маълумот кам бўлиши мумкин: у фақат йўловчининг шикоятлари ёки атрофдагилар берган маълумотларга таянади.

Ўқув дастурида айнан шундай ҳолатларга алоҳида эътибор қаратилган. Иштирокчилар юрак-ўпка реанимацияси, дефибриллятордан фойдаланиш, нафас олиш бузилишлари, ўткир юрак касалликлари ва инсультда ёрдам кўрсатиш кўникмаларини такомиллаштирмоқда.

Манекен ва тренажёрларда фақат алоҳида ҳаракатлар эмас, балки ҳақиқий вазиятларга яқин сценарийлар ҳам машқ қилинади. Бунда беморнинг аҳволини баҳолаш кейинги қарорлар учун асос бўлади. Ҳар бир ҳаракат ўз вақтида бажарилиши, тиббий жамоа эса ҳамжиҳатликда ишлаши керак.

«Назарий билимларга эгасан, аммо бу ерда барча ҳаракатларни амалда бажариш, ҳамкасблар билан биргаликда ёрдам кўрсатишнинг тўлиқ тартибидан ўтиш керак. Шунда қаерда иккиланганинг ва нимани яна машқ қилиш лозимлиги дарҳол аён бўлади. Буни машғулотда аниқлаган маъқул. Инсонга ёрдам керак бўлганида эса ўз ишингни ишонч билан бажаришинг муҳим», — деди фельдшер Нигора.

Жамоавий иш ҳам тайёргарликнинг муҳим қисмларидан бири ҳисобланади. Шошилинч вазиятда мутахассислар бир-бирини тушуниши, вазифаларни тақсимлаши ва изчил ҳаракат қилиши лозим. Тиббий жамоанинг қай даражада ҳамжиҳат ишлаши ёрдам кўрсатиш тезлигига ҳам таъсир қилади.

Аэропорт шароити эса қўшимча қийинчиликларни юзага келтиради. Йўловчи сафарда бўлиши, чарчаган ёки парвоз олдидан хавотирланган бўлиши мумкин. Баъзан уни қўллаб-қувватлайдиган ёки аҳволи ҳақида маълумот берадиган яқинлари ҳам ёнида бўлмайди. Шунинг учун тиббий пункт ходими бемор билан тезда мулоқот ўрнатиши, зарур саволларни бериши ва кейинги ҳаракатларни тушунтириши муҳим.

Мутахассис учун бу касбий вазифанинг бир қисми. Йўловчи учун эса одатий сафар кутилмаганда ўзгариб, тиббий ёрдамга эҳтиёж туғилади. Бундай пайтда шифокорнинг хотиржамлиги, тушунарли сўзлари ва шикоятларга эътибори катта аҳамият касб этади.

Курснинг амалий босқичи аттестация билан якунланади. Шундан сўнг тиббиёт ходимлари аэропортлардаги одатий ишига қайтади. Бироқ кейинги навбатчиликда қандай ҳолатга дуч келишини олдиндан билиб бўлмайди.

Uzbekistan Airports компаниясида тиббий хизмат ходимларининг малакасини ошириш йўловчилар хавфсизлигини таъминлашнинг муҳим қисми сифатида қаралмоқда. Бундай тайёргарлик кечикиш айниқса хавфли бўлган дақиқаларда зарур кўникмаларни мустаҳкамлашга ёрдам беради.

Йўловчиларнинг аксарияти аэропорт терминалидан тиббий пунктга мурожаат қилмасдан ўтиб кетади. Аммо тўсатдан аҳволи ёмонлашган инсон учун аэропорт тиббиёт ходимларининг тайёрлиги энг муҳим омилга айланади. Симуляция марказидаги машғулотлар эса бир кун келиб инсон ҳаётини сақлаб қолиши мумкин бўлган ҳаракатларни айнан шу мақсадда машқ қилишга қаратилган.