Курсантлар жанг қилишни ўрганмоқда: Ўзбекистон Қуруқлик қўшинлар институтида офицер кадрлари қандай тайёрланади

Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги тизимида ҳарбий кадрларни тайёрлашнинг мутлақо янги тизими жорий этилмоқда. 2025 йил июль ойида Мудофаа вазирлигига қарашли барча олий ҳарбий таълим муассасалари ислоҳ қилинди ва ягона марказлашган тизимга бирлаштирилди. Шу асосда Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий хавфсизлик ва мудофаа университети ташкил этилди.

Университет таркибида Чирчиқ танк қўмондонлик училищеси базасида Қуруқлик қўшинлари институти ташкил этилди. Унинг асосий мақсади — замонавий жангovar кўникмаларга эга, жисмоний ва маънавий барқарор, юқори даражада профессионал тайёргарликка эга офицерларни тайёрлашдан иборат.

Училище республикадаги энг қадимий ҳарбий таълим муассасаларидан бири бўлиб, бой тарихга эга. Унинг тарихи 1941 йил 22 сентябрдан бошланади. Ана шу куни 1-Харьков танк училищесининг барча курсантлари ва ўқитувчи-профессорлар таркиби Ўзбек ССРнинг Тошкент вилояти Чирчиқ шаҳрига кўчирилган.

Янги жойлашув манзилида училищега Тошкент танк училищеси номи берилди. Жанг майдонларида кўрсатган қаҳрамонлиги учун 74 нафар битирувчи Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвонига сазовор бўлди.

1966 йил апрель ойида Тошкент танк училищеси олий таълим муассасаси мақомини олди ва битирувчиларга олий техник маълумот тўғрисида диплом берила бошланди. Училище фаолияти давомида қарийб 200 нафар битирувчига генерал унвони берилган.

1993-йилда таълим муассасаси Чирчиқ олий танк қўмондонлик училищеси деб қайта номланди. Шу билан бирга, «танк взводи қўмондони» ихтисослигидан ташқари бошқа ҳарбий-ҳисоб ихтисосликлари бўйича ҳам мутахассислар тайёрлаш факультетлари ташкил этилди.

Бўлажак профессионал офицерлар замонавий шароитларда қандай тайёрланаётгани ҳақида Институт бошлиғининг тарбиявий ва мафкуравий ишлар бўйича ўринбосари Алишер Ширинов шундай деди: «Айни пайтда институтда 13 та кафедрада юқори малакали ўқитувчилар раҳбарлигида тахминан минг нафар курсант таҳсил олмоқда. Ўқув жараёни “50 фоиз назария + 50 фоиз амалиёт” тамойили асосида дуал шаклда ташкил этилган бўлиб, бу институтдаги таълим билан қўшинлардаги амалий хизмат ўртасида узвий боғлиқликни таъминлайди».

Битирувчилар олий ҳарбий ва муҳандислик маълумоти тўғрисида диплом оладилар. Таълим жараёнида бўлажак офицерлар қўмондонлик-тактик ихтисосликларни эгаллаб, кейинчалик танк взводи қўмондони, парашют-десант взводи қўмондони, яқин масофадаги зенит-ракеталари мажмуалари ва зенит қурилмалари бошлиғи ҳамда бошқа ҳарбий лавозимларда хизматини давом эттиради.

Таълим муассасасида фаолиятни такомиллаштириш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилиб, замонавий таълим инфратузилмаси яратилди, жанговар ва маънавий салоҳиятни янада ошириш учун зарур шарт-шароитлар таъминланди.

Ташқи кўриниши жиҳатидан ҳудуд қиш мавсумига қарамай катта ўзгаришга учрамаган бўлса-да, бу ерда шинамлик, армияга хос тозалик ва тартиб яққол сезилади. Ўқув бинолари ва казармалар капитал таъмирдан чиқарилиб, тўлиқ модернизация қилинди.

Назорат-ўтказиш пунктидан ўтиши билан замонавий Ўзбекистон армиясининг бой ҳарбий тарихини ифодаловчи, халқ хавфсизлиги, ҳудудий яхлитлик ва мамлакатдаги тинч ҳаётнинг ишончли кафолати ҳисобланган «Шон-шаъраф» майдонига кириб борилади.

Институтда янги объектлар — «Рақамли полигон», «Мафкуравий полигон», шунингдек, замонавий ўқув аудиториялари барпо этилди.

«Мафкуравий полигон» мажмуаси ҳарбий хизматчиларни «мафкуравий жангчи» тамойили асосида тайёрлашга мўлжалланган бўлиб, мустаҳкам эътиқодга эга, фаол ҳаётий позицияли, юксак маънавият ва ватанпарварлик руҳидаги кадрларни шакллантиришга қаратилган.

У миллий ғурур, Ватанга садоқат ҳамда бузғунчи ғоялар ва ахборот ҳужумларига қарши барқарор мафкуравий иммунитетни шакллантиришга йўналтирилган ўзаро боғлиқ бир нечта модуллар — тарихий, ватанпарварлик ва ахборот-таҳлилий йўналишларни ўз ичига олади.

Институтда кутубхона мавжуд бўлиб, ундан нафақат курсантлар ва ходимлар, балки исталган фуқаролар ҳам фойдаланишлари мумкин.

Ўқув биноларида замонавий техник воситалар билан жиҳозланган аудиториялар жойлаштирилган бўлиб, рақамлаштириш бутун ўқув жараёнини қамраб олган.

Бўлажак танкистлар учун мўлжалланган ўқув аудиторияси. Келгусида бронетанк қисмларида хизмат қилишга тайёрланаётган курсантлар танклар ва бронетранспортёрларни тақлид этувчи тренажёрлар орқали техникани ўзлаштирмоқда.
Парашют-десант қўшинлари қўмондонлари учун хизмат ҳам тренажёрлардан бошланади. Амалий десант туширишни бажаришдан олдин улар виртуал реаллик кўзойнаклари ёрдамида сакраш техникасини ўрганадилар, бу эса бутун жараённи ерга қўнишгача тўлиқ назорат қилиш имконини беради.
Артиллерия — «уруш мабуси». Пушкалар ва миномётлардан ўт очиш тактикасига оид барча нозик жиҳатлар махсус ўқув синфларида ўзлаштирилади.
Киберхавфсизлик, дронларга қарши кураш — замонавий жанг олиб боришдаги янги йўналишлардан ҳисобланади. Буларнинг барчаси билан қўмондонлар ҳақиқий низоларда тўқнаш келишига тўғри келади.
Қўмондон барча турдаги ўқотар қуроллардан фойдаланишни билиши ва бу кўникмаларни ўз қўл остидагиларга ўргата олиши лозим. Ушбу маҳоратлар, ҳатто рақамли форматда ҳам, ўқ отиш тирида шакллантирилади.

Институтдаги энг қизиқарли янгиликлардан бири бу «Рақамли полигон» мажмуасидир.

Унинг ўзига хос жиҳати шундаки, у жанг майдонидаги замонавий ўзгаришларни ҳисобга олади ҳамда махсус ҳарбий операция тажрибасини инобатга олган ҳолда реал, виртуал ва гибрид жанг муҳитларини бирлаштиради. Бу эса рақамли моделлаштириш, симуляциялар, лазерли машғулотлар ва виртуал тренажёрлар ёрдамида ҳарбий хизматчиларни турли тактик вазиятларга тайёрлаш имконини беради.

Ўқув жанги сценарийси мустаҳкамланган ҳудудга ҳужумнинг барча босқичларини қамраб олади: артиллерия тайёргарлиги, минали тўсиқларда йўлаклар очиш бўйича сапёрлар фаолияти, жангчиларнинг штурм ҳаракатлари, миномётлар орқали қўллаб-қувватлаш, тўсиқли зенит ўти ҳамда, албатта, дронлар билан ишлаш.

Ушбу тизимларнинг ўзаро ҳамкорлиги дунёдаги энг илғор армиялар даражасида ҳаракат қила оладиган, рақобатбардош офицерлар таркибини шакллантиришга хизмат қилади.

Ушбу комплексда ер остида ҳақиқий блиндажлар ҳам жойлаштирилган бўлиб, уларда тиббий бўлимлар ва дам олиш хонаси мавжуд, блиндажлар эса потерналар орқали бир-бирига уланган.

Якуний хулоса қилиб айтганда, ҳарбий таълим муассасасининг асосий вазифаси — Ватанга садоқатли, юқори интеллектуал салоҳиятга эга бўлган, қўмондонлик қилиш қобилиятига эга, бўлинмаларни бошқара оладиган ҳамда мураккаб тактик шароитларда оператив ва нотўғри қарорларни қабул қила оладиган қўмондонларни тайёрлашдан иборат.

Қуролли Кучлар институти кўп йиллик ҳарбий мутахассислар тайёрлаш тажрибаси ва замонавий ўқув усулларини ўзида мужассамлаштирган бўлиб, унинг битирувчилари Ўзбекистон Қуролли Кучларида талабга эга ва турли ҳарбий бўлинмаларда муҳим лавозимларни эгаллашади.

М. ДЖАХАНГИРОВ, расм-муалифи