Ўзбекистонда СИ ёрдамида криминоген вазият индекси жорий этилади

Президент Шавкат Мирзиёев 4 ноябрь куни ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тизимини такомиллаштириш бўйича таклифлар билан танишди.

Давлат раҳбари матбуот хизматининг хабар беришича, мамлакатда шахсни таниш функциясига эга 263 мингта видеокузатув камераси, 70 мингта замонавий домофон ва 22 мингта «ташвиш» тугмаси ўрнатилган. Ижтимоий профилактика доирасида расмий маълумотларга кўра, 2,1 миллион кишининг муаммолари манзилли ҳал қилинган.

Натижада криминоген вазият мураккаб бўлган 809 та маҳалланинг 701 тасида кўрсаткичлар яхшиланиб, улар ушбу тоифадан чиқарилган. Тахминан 4 400 та маҳалла «яшил» тоифага киритилган.

Қонуннинг янги таҳрири

Қонунчилик палатаси спикери Нуриддин Исмоилов ва Бош прокурор Ниғматилла Йўлдошев. Фото: президент матбуот хизмати

Тақдимотда 2014 йилда қабул қилинган «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги қонуннинг янги таҳририни тайёрлаш бўйича таклифлар кўриб чиқилди. Ўтган вақт давомида қонунга 20 дан ортиқ ўзгартиш киритилган, бироқ йиғилишда қайд этилганидек, айрим нормалар бугунги талабларга жавоб бермай қолган.

Президент содир этилган ҳуқуқбузарликларга жавоб қайтаришдан жиноятчилик сабабларини олдиндан аниқлаш ва бартараф этишга ўтишни топширди.

Ҳозирда ҳуқуқбузарликлар профилактикаси билан 14 та давлат идораси шуғулланади. Айрим ҳолларда уларнинг вазифалари такрорланади. Идоралар сонини яна еттитага ошириш таклиф этилмоқда. Мирзиёев бу кенгайтириш заруратини асослаб бериш, идораларнинг ваколатлари ва масъулиятини аниқ белгилашни топширди.

Қонуннинг янги таҳририда қуйидагилар ҳам назарда тутилган:

• Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси комиссиясининг ваколатларини белгилаш ва давлат идоралари ўртасидаги мувофиқлашувни кучайтириш.
• Гиёҳвандлик воситалари, кибержиноятчилик, уюшган жиноятчилик, яширин иқтисодиёт ва коррупция билан боғлиқ жиноятлар профилактикасини кенгайтириш.
• Ижтимоий ва виктимологик профилактикани такомиллаштириш. Бу жиноят қурбонига айланиши мумкин бўлган шахслар билан ишлаш ва таълим муассасаларида профилактик тадбирларни кўпайтиришни ҳам қамраб олади.
• Ҳаёти, соғлиғи ёки мол-мулкига таҳдид бўлганда жабрланувчилар ва гувоҳларнинг хавфсизлиги ҳамда ижтимоий ҳимоясини таъминлаш, шунингдек, фуқароларни жиноятчиликка қарши курашга кўмаклашгани учун рағбатлантириш.
• Ҳуқуқбузарликларга олиб келувчи сабаб ва шарт-шароитларни бартараф этиш бўйича мажбурий профилактик кўрсатмалар беришнинг ҳуқуқий асосларини жорий этиш.

Сунъий интеллект ёрдамида жиноятчиликни баҳолаш

Криминоген вазиятни баҳолаш тизимини ўзгартириш масаласи ҳам алоҳида муҳокама қилинди. Ҳозирда бу тизим асосан рўйхатга олинган жиноятлар статистикасига таянади, ижтимоий-иқтисодий омилларни етарлича ҳисобга олмайди. Шунингдек, идораларнинг ахборот тизимлари тўлиқ интеграция қилинмаган.

Илк бор «криминоген барқарорлик индекси»ни жорий этиш таклиф қилинмоқда. У статистик кўрсаткичлар билан бирга аҳолининг хавфсизликни ҳис қилиши ва расмий ҳисобга кирмайдиган, яъни яширин жиноятчилик даражасини ҳам ҳисобга олади.

Бунинг учун давлат идораларининг ахборот ресурсларини бирлаштирган ягона криминоген маълумотлар платформасини яратиш режалаштирилган. Жиноятчилик хавфларини таҳлил қилиш ва прогнозлашда сунъий интеллектдан фойдаланилади. Шунингдек, криминоген хариталар тузилади.

Ҳудудлар ва маҳаллалардаги вазиятни доимий баҳолаб бориш, профилактика чораларини эса аниқланган хавфларга қараб белгилаш кўзда тутилмоқда. Масъул идоралар фаолияти самарадорлиги уларнинг иш натижалари ва аниқланган муаммоларни бартараф этишига қараб баҳоланади.

Тақдимот якунида президент қонун лойиҳасини такомиллаштириш, идоралар ваколатларини аниқ белгилаш ҳамда таҳлил ва мониторингнинг рақамли механизмларини жорий этишни топширди. Криминоген вазиятни баҳолашнинг янги моделини жорий этиш тўғрисидаги фармон имзоланди.