Сўм курси йил охиригача қандай бўлади?

Сўнгги ойларда доллар курси Ўзбекистонда энг кўп муҳокама қилинаётган иқтисодий мавзулардан бири бўлиб қолмоқда. Халқаро молия ташкилотлари мамлакат иқтисодиёти юқори суръатларда ўсишда давом этаётганини қайд этмоқда. Марказий банк эса инфляцияни жиловлаш мақсадида қатъий пул-кредит сиёсатини сақлаб қолмоқда.

Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) прогнозларига кўра, 2026 йилда Ўзбекистон иқтисодиёти 6,8 фоизга ўсиши, йил якунига келиб инфляция ҳам 6,8 фоизгача секинлаши кутилмоқда.

Жаҳон банки маълумотларида Ўзбекистоннинг халқаро захиралари қарийб 70 миллиард долларга етгани, уларнинг тахминан 86 фоизини олтин ташкил этиши қайд этилган.

Доллар қийматига мамлакатдаги ички иқтисодий жараёнлардан ташқари ташқи омиллар ҳам таъсир қилади. Хусусан, АҚШ Федерал захира тизимининг фоиз ставкалари бўйича қарорлари долларга бўлган талабда муҳим роль ўйнайди.

АҚШда фоиз ставкалари юқори бўлган даврда долларга талаб ортиши мумкин. Аксинча, ставкалар пасайтирилса, инвесторларнинг доллар активларига қизиқиши камайиши эҳтимоли бор.

ХВЖ таҳлилчилари сўм курси пул ўтказмалари ҳажмининг юқорилиги, иқтисодий ўсиш ва мамлакатнинг катта халқаро захиралари ҳисобига нисбатан барқарор қолишини кутмоқда.

Ўзбекистон Марказий банки эса асосий ставкани 14 фоиз даражасида сақлаб турибди. Қатъий пул-кредит сиёсати инфляцияни пасайтириш билан бирга миллий валютадаги жамғармалар жозибадорлигини сақлашга хизмат қилмоқда.

Шу билан бирга, сўмнинг барқарорлиги валюта бозорида ўзгаришлар бўлмайди, дегани эмас. Доллар ва бошқа валюталар қийматидаги ўзгаришлар валюта бозорида турли инвестиция имкониятларини юзага келтириши мумкин.

Масалан, 2026 йил январь ойи бошида EUR/USD жуфтлиги 1,158 атрофида харид қилиниб, февраль ойи бошида 1,202 даражасида ёпилганида, операциянинг назарий даромадлилиги қарийб 3,8 фоизни ташкил этган бўлар эди. Бироқ бундай ҳисоб-китоблар реал савдодаги комиссиялар, спред ва бошқа харажатларни ҳисобга олмайди. Шунингдек, елкадан фойдаланиш зарарни ҳам кескин ошириши мумкин.

Йил охиригача доллар курсига АҚШ иқтисодиётидаги ўзгаришлар, Федерал захира тизими қарорлари, геосиёсий вазият ва халқаро капитал оқимлари таъсир қилиши мумкин. Ўзбекистон учун эса пул ўтказмалари, олтин ва бошқа хомашё бозоридаги вазият ҳамда халқаро захиралар муҳим омиллар бўлиб қолади.

Шу сабабли йил охиригача валюта бозорида маълум даражада ўзгарувчанлик сақланиши мумкин. Аниқ курсни олдиндан ишончли белгилаш эса қийин.

Валютада жамғарма сақлаш ёки инвестиция қилиш бўйича қарор қабул қилишда фақат доллар курси эмас, балки инфляция, депозит фоизлари, инвестиция муддати ва маблағнинг мақсади ҳам ҳисобга олиниши лозим. Валюта бозорида левераж билан савдо қилиш эса юқори хавфли бўлиб, қисқа вақт ичида катта зарарга ҳам олиб келиши мумкин.