2025 йил охирида Ўзбекистоннинг давлат ва давлат томонидан кафолатланган ташқи қарзи 48,46 млрд долларга етган. Бу Қозоғистоннинг худди шу кўрсаткичидан — 46,41 млрд доллардан юқори. Бироқ ташқи қарзнинг умумий ҳажми бўйича Қозоғистон минтақадаги бошқа давлатлардан анча олдинда: мамлакатнинг жами ташқи қарзи 183,1 млрд доллар, Ўзбекистонники эса 88,03 млрд долларни ташкил этади.

Бундай фарқнинг асосий сабаби хусусий сектор қарзлари билан боғлиқ. Қозоғистонда давлат кафолатисиз қарз олган компанияларнинг хорижий кредиторлар олдидаги мажбуриятлари 115 млрд долларга, Ўзбекистонда эса 32,84 млрд долларга тенг. Шу тариқа, давлат қарзи Қозоғистоннинг умумий ташқи қарзининг тахминан тўртдан бир қисмини, Ўзбекистонда эса ярмидан кўпроғини ташкил этади.

Марказий Осиёнинг бешта давлати умумий ташқи қарзи қарийб 293,7 млрд долларга етган. 2015 йилда бу кўрсаткич 189,6 млрд доллар атрофида эди. Ўн йиллик ўсишнинг 70 фоиздан ортиғи Ўзбекистон ҳиссасига тўғри келган: мамлакат ташқи қарзи 6,5 баробар ошган.

Шу даврда Қирғизистон ташқи қарзи 7,72 млрд доллардан 12,53 млрд долларга, Тожикистонники 5,15 млрд доллардан 7,15 млрд долларга, Қозоғистонники 156,15 млрд доллардан 183,1 млрд долларга кўтарилган. Туркманистон эса қарзини 7 млрд доллардан 2,85 млрд долларгача қисқартирган.

2025 йилда ташқи қарз энг тез Ўзбекистонда ўсган — 24,7 фоиз. Қозоғистонда бу кўрсаткич 10,3 фоиз, Қирғизистонда 4,8 фоиз ва Тожикистонда 1,8 фоизни ташкил этган. Туркманистон ташқи қарзини 14,1 фоизга камайтирган.

Ташқи қарзнинг иқтисодиёт ҳажмига нисбати бўйича энг юқори кўрсаткич Қозоғистонда қайд этилган. Мамлакат қарзи ялпи миллий даромаднинг 64 фоизига тенг. Ўзбекистонда бу кўрсаткич 60 фоиз, Қирғизистонда 56 фоиз, Тожикистонда 29 фоиз ва Туркманистонда 6 фоизни ташкил этади.

Экспорт тушумига нисбатан ташқи қарзни қоплаш юки ҳам Қозоғистонда юқори. 2025 йилда мамлакат ташқи қарзга хизмат кўрсатиш учун экспорт тушумининг 64 фоизига тенг маблағ сарфлаган. Ўзбекистонда бу кўрсаткич 29 фоиз, Қирғизистонда 28 фоиз ва Тожикистонда 8 фоиз бўлган.

Қирғизистонда мазкур улуш 2024 йилга нисбатан қарийб уч баробар ошган. Ўзбекистонда эса 18,6 фоизга камайган. Ҳисоботда Туркманистоннинг экспорт билан боғлиқ кўрсаткичлари келтирилмаган.

Минтақадаги тўртта давлатнинг энг йирик икки томонлама кредитори Хитой бўлиб қолмоқда. Хитой кредитларига энг кўп боғлиқлик Қирғизистон ва Тожикистонда кузатилади. Қирғизистоннинг хорижий давлатлар олдидаги 1,9 млрд доллар қарзининг 1,5 млрд доллари Хитой ҳиссасига тўғри келади. Тожикистоннинг 894 млн долларлик қарзидан 738 млн доллари Хитойга тегишли.

Ўзбекистоннинг Хитой олдидаги қарзи 3,85 млрд доллар, Қозоғистонники эса 1,95 млрд долларга тенг. Туркманистоннинг энг йирик икки томонлама кредитори Япония бўлиб, мамлакат унга 674 млн доллар қарз.

Кўп томонлама кредиторлар орасида давлатлар учун энг йирик манбалар турлича. Ўзбекистоннинг энг катта кўп томонлама кредитори — Осиё тараққиёт банки (8,36 млрд доллар), Қозоғистонники — Халқаро тикланиш ва тараққиёт банки (3,63 млрд доллар). Қирғизистон Халқаро тараққиёт ассоциациясидан 930 млн доллар, Туркманистон эса Ислом тараққиёт банкидан 811 млн доллар қарздор.

Қозоғистон минтақадаги бошқа давлатларга нисбатан бозор шартларида кўпроқ маблағ жалб қилмоқда. Мамлакатнинг 46,41 млрд долларлик давлат ташқи қарзининг 33,22 млрд доллари хусусий кредиторлар ҳиссасига тўғри келади. Ўзбекистонда бу кўрсаткич 15,11 млрд доллар, Қирғизистонда 700 млн доллар, Тожикистонда 357 млн доллар ва Туркманистонда 240 млн долларга тенг.

Янги қарз олиш шартлари ҳам давлатлар ўртасида фарқ қилади. 2025 йилда расмий кредиторлардан энг арзон кредитларни Қирғизистон йиллик 1,2 фоиз ставкада, 28 йил муддатга олган. Қозоғистон бундай маблағларни 1,9 фоиз, Туркманистон 2,8 фоиз, Ўзбекистон 3,4 фоиз ва Тожикистон 5,6 фоиз ставкада жалб қилган.

Хусусий кредиторлардан Қозоғистон йиллик 4,9 фоиз, Қирғизистон 7,8 фоиз ва Ўзбекистон 8,6 фоиз ставкада қарз олган. Тожикистон ва Туркманистон 2025 йилда хусусий кредиторлардан янги қарз жалб қилмаган.