Тошкентда қонуний фаолият юритаётган тадбиркорлар дуч келаётган муаммолар муҳокама қилинди

Тошкентдаги «Taraqqiyot nuqtasi» мунозара клубида тадбиркорлик фаолиятидаги қийинчиликлар, қонуний бизнесга қўйилаётган талаблар, давлат органлари билан ҳамкорлик ва назорат механизмлари муҳокама қилинди. Учрашувда маъмурий тўсиқлар ва тадбиркорлар билан давлат идоралари ўртасидаги мулоқотни самарали ташкил этиш масалалари кўриб чиқилди.

Муҳокамада Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари, Бизнес-омбудсман, Солиқ ва Божхона қўмиталари, вазирликлар, Савдо-саноат палатаси, бизнес уюшмалари вакиллари, тадбиркорлар ҳамда ЎзЛиДеП фаоллари иштирок этди.

Энг долзарб мавзулардан бири тамаки ва никотин сақловчи маҳсулотлар бозоридаги вазият бўлди. Иштирокчилар айрим маҳсулотлар савдосига қўйилган чекловлар, нақд пулсиз ҳисоб-китобларга ўтиш ва савдо устидан назоратнинг кучайтирилиши оқибатларини муҳокама қилди. Тадбиркорлар иш жараёнидаги қийинчиликлар ва тушум камайганини билдириб, амалдаги тақиқлар ноқонуний савдони қай даражада чеклаётгани масаласини кўтарди.

Тадбиркорлар тушум камайганини билдирди

Муҳокама давомида тадбиркорлардан бири янги талаблар, айниқса, туризм соҳасидаги савдога салбий таъсир кўрсатаётганини айтди. Унинг таъкидлашича, сайёҳлар тамаки маҳсулотларини харид қила олмагани сабабли бошқа товарларни ҳам сотиб олмасдан кетмоқда. Тадбиркор тушумлари аввалги даражанинг 100 фоизидан 40 фоизигача тушганини маълум қилди.

У сайёҳларга хизмат кўрсатишда назорат остидаги нақд пулли ҳисоб-китобларга рухсат беришни таклиф этди. Бунда барча савдо операцияларини онлайн қайд этиш ва солиқларни тўлиқ тўлаш орқали давлат назоратини таъминлаш мумкинлигини билдирди.

Давлат органлари вакиллари эса нақд пулсиз ҳисоб-китобларни кенгайтириш яширин айланмани қисқартиришга қаратилганини таъкидлади. Айрим ҳолатларда маҳсулотларнинг ҳақиқий савдо айланмаси расмий ҳисоботларда кўрсатилган кўрсаткичлардан анча юқори бўлгани қайд этилди. Сайёҳларга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ таклифлар тадбиркорлар билан очиқ мулоқот доирасида келиб тушгани ва кўриб чиқилаётгани ҳам маълум қилинди.

Тақиқлар ва назорат самарадорлиги муҳокама қилинди

Электрон сигареталар, қиздириладиган тамаки ва никотинли маҳсулотлар савдоси ҳам муҳокаманинг муҳим қисмини ташкил этди.

Иштирокчилардан бири амалдаги чекловлар давлат олдига қўйган вазифаларни ҳал этишга қаратилган бўлса-да, тадбиркорлар учун қўшимча қийинчиликлар келтириб чиқараётганини таъкидлади. Унинг айтишича, 1 июндан меҳмонхоналар ва савдо ташкилотларига ушбу маҳсулотларни нақд пулга сотиш бўйича енгилликлар берилгани турли тартибларнинг бир вақтда амал қилишига олиб келган. Бу эса тадбиркорлар учун қоидаларни тушуниш ва уларни бир хил қўллашда ноаниқликларни юзага келтирмоқда.

Муҳокамада чекловларни жорий этиш билан бирга уларнинг ижросини таъминлаш механизмларини ҳам белгилаш зарурлиги қайд этилди.

Назорат остидаги савдони синовдан ўтказиш таклиф қилинди

Тадбирда Тошкентда тажриба тариқасида бир ёки иккита савдо нуқтасида тегишли маҳсулотларни кучайтирилган назорат остида сотиш имкониятини кўриб чиқиш таклиф этилди. Бунда видеокузатув, савдо операцияларини қайд этиш ва ваколатли органларнинг доимий назоратини йўлга қўйиш назарда тутилган.

Таклиф муаллифи Аргентина тажрибасини мисол қилиб, айрим маҳсулотларни бутунлай тақиқлаш ўрнига назорат механизмларини кучайтиришга асосланган ёндашувни тилга олди.

Унинг фикрича, тақиқнинг ўзи маҳсулотнинг бозордан бутунлай йўқолишини кафолатламайди. Қонуний савдо чекланиб, ноқонуний савдо нуқталари устидан назорат етарли бўлмаса, талабнинг бир қисми яширин бозорга ўтиши мумкин.

Ноқонуний савдо нуқталари масаласи кўтарилди

Муҳокама давомида иштирокчилардан бири журналистик текширувлар давомида Тошкентда тақиқланган маҳсулотлар сотилаётган мингдан ортиқ кўчма савдо нуқтаси аниқланганини билдирди. Бу рақам унинг шахсий текширувлари натижаси сифатида келтирилди ва давлат органларининг расмий статистикаси ҳисобланмайди.

Тамаки ва никотин маҳсулотларини донабай сотиш масаласи ҳам кўтарилди. Иштирокчи қонунчиликда қадоқни очиш ва маҳсулотларни алоҳида донада сотиш тақиқланганини эслатиб, амалиётда бу талабни четлаб ўтиш ҳолатлари учраётганини айтди.

Унинг кузатувларига кўра, айрим савдо нуқталарида никотинли пакетчаларнинг бир донаси 100 минг сўмдан сотилиши мумкин. Бироқ ушбу нархлар ҳам расмий бозор маълумотлари эмас, балки иштирокчининг шахсий кузатувлари сифатида келтирилди.

Асосий масала — бозорни самарали назорат қилиш

Муҳокамада тамаки ва никотин маҳсулотларига нисбатан чекловларни кучайтириш ҳамда уларнинг ижросини таъминлайдиган самарали назорат тизимини яратиш масалалари ўртага ташланди.

Иштирокчилар солиқ ва божхона органлари, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи тузилмалар ҳамда тадбиркорлар ўртасидаги ҳамкорликни кучайтиришни таклиф қилди. Савдо операцияларини рақамли қайд этиш, видеокузатув ва синов тариқасидаги савдо тартиблари эҳтимолий воситалар сифатида тилга олинди.

Шунингдек, тақиқланган маҳсулотларнинг чегара орқали ноқонуний олиб кирилиши устидан назорат масаласи ҳам кўтарилди. Божхона органлари фаолияти ва айрим чегара пунктларида техник назорат воситалари мавжудлигига қарамай, ноқонуний маҳсулотларни аниқлаш қийин бўлган йўналишлар борлиги қайд этилди.

Муҳокама якунида тамаки бозоридаги муаммолар фақат маҳсулотларни тақиқлаш ёки сотишга рухсат бериш билан чекланмаслиги таъкидланди. Давлат олдида аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш, яширин савдони қисқартириш ва қонун талабларига риоя этилишини таъминлаш вазифалари турган бўлса, тадбиркорлар учун эса қонуний фаолият юритишнинг аниқ ва тушунарли тартибини шакллантириш муҳим аҳамият касб этади.