Ўзбекистонда пулли автомобиль йўлларини ташкил этиш тартиби белгиланди

5 август куни «Автомобиль йўлари тўғрисида»ги қонун [ЎРҚ — 1162-сон] қабул қилинди. Қонуннинг мақсади Ўзбекистонда автомобиль йўлларини ривожлантириш, улардан фойдаланиш ва йўл фаолияти соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборат.

Қонунга кўра, Ўзбекистонда автомобиль йўллари қуйидагича таснифланади:

• умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари;
• шаҳарларнинг ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички автомобиль йўллари);
• хўжалик автомобиль йўллари.

Автомобиль йўллари фойдаланиш режимига кўра бепул ёки белгиланган тартибда пулли бўлиши мумкин.

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари давлат мулки бўлиб, улар Автомобиль йўллари қўмитасининг ихтиёрида бўлади ва чекланмаган доирадаги шахсларнинг транспорт воситалари ҳаракатланиши учун мўлжаллангандир.

Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларидаги ажратилган минтақанинг минимал ўлчамлари қуйидагилардан иборат:

• І тоифа автомобиль йўлларида — 80 метр;
• II тоифа автомобиль йўлларида — 60 метр;
• III ва IV тоифа автомобиль йўлларида — 40 метр;
• V тоифа автомобиль йўлларида — 25 метр.

Йўл бўйи минтақаси — бу ажратилган минтақага иккала томонидан туташган, чегараларида транспортнинг ҳаракатланиш хавфсизлигини таъминлаш учун ердан фойдаланишнинг алоҳида шартлари белгиланадиган ер участкасидир.

Автомобиль йўллари қўмитаси автомобиль йўллари соҳасидаги махсус ваколатли органдир.

Қонунга кўра, автомобиль йўлларини таъмирлаш ва сақлаш ишлари мазкур йўл эгалари томонидан, шу жумладан ихтисослаштирилган йўл ташкилотларини жалб этган ҳолда амалга оширилади.

Йирик габаритли ва оғир вазнли транспорт воситаларининг автомобиль йўлларида ҳаракатланишига фақат махсус ваколатли орган ёки унинг тизимидаги идоралар томонидан бериладиган махсус рухсатнома мавжуд бўлган тақдирда йўл қўйилади.

Пулли автомобиль йўлларини қуриш, реконструкция қилиш ва улардан фойдаланиш тўғрисидаги қарор Ўзбекистон президенти томонидан ёки ўз ваколатлари доирасида Вазирлар Маҳкамаси томонидан қабул қилинади.

Мазкур қарор режалаштирилаётган пулли автомобиль йўли билан боғлиқ ҳудудлар ўртасида лозим даражадаги ва фойдаланиш ҳолатидаги автомобиль йўллари бўйлаб муқобил бепул ҳаракатланишни таъминлаш шарти билан қабул қилинади.

Фойдаланувчи транспорт воситасида пулли йўлдан ҳаракатланиш учун қуйидаги усуллардан бири орқали оператор билан оммавий шартнома тузади:

• пулли автомобиль йўлига кириш;
• ҳаракатланиш учун тўловни тўлов пунктида тўлаш;
• йўл талонини сотиб олиш.

Пулли автомобиль йўлидан ҳаракатланиш учун тўлов транспорт воситаларининг юқори тезлик режимини ва бутун йўналиш бўйлаб юқори даражадаги сервис хизматини таъминлаш шарти билан жорий этилади.

Эслатиб ўтамиз, Ўзбекистонда Тошкент — Самарқанд, Тошкент — Андижон, Тошкент — Чорвоқ ва Урганч — Хива пулли йўлларини қуриш режалаштирилган.