Ҳар олтинчи ходим дунёда аллақачон сунъий интеллектдан фойдаланмоқда. Ўзбекистон ҳозирча орқада қолмоқда

2025 йилда дунё технологиялар ривожида муҳим психологик ва иқтисодий тўсиқни енгиб ўтди. Генератив сунъий интеллект (GenAI) энди фақат иштиёқмандлар учун «ўйинчоқ» эмас, балки самарадорликнинг асосий воситасига айланди.

Бироқ бу йил шу билан бирга «рақамли тафовут» муаммосини ҳам очиб берди: айрим давлатлар нейротармоқларни давлат бошқарувига интеграция қилаётган бир пайтда, бошқалари технологик тараққиёт четида қолиб кетиш хавфига дуч келмоқда.

Microsoftнинг сунъий интеллект тарқалиши бўйича ҳисоботига кўра, 2025 йил охирига келиб, сайёра меҳнатга лаёқатли аҳолиси орасида генератив ИИдан фойдаланиш даражаси 16,3%га етган. Бу дунёда тахминан ҳар олтинчи ходим ўз фаолиятида нейротармоқлардан (ChatGPT, DeepSeek ва ҳ.к.) фаол фойдаланганини англатади.

Етакчи давлатлар қаторида БАА (64%) ва Сингапур (60,9%) бор. Ушбу мамлакатларда ИИ миллий экотизим даражасида жорий этилган бўлиб, меҳнатга лаёқатли аҳолининг 60%дан ортиғи нейротармоқлардан фойдаланади. Шунингдек, Норвегия (46,6%), Ирландия (44,6%), Франция (44%), Испания (41,8%), Янги Зеландия (40,5%), Буюк Британия (38,9%), Нидерландия (38,9%) ва Қатар (38,3%) юқори кўрсаткичларга эга.

Марказий Осиё ва Евроосиё иқтисодий иттифоқи мамлакатлари орасида ҳам сунъий интеллектдан фойдаланиш бўйича ички иерархия шаклланган. Қозоғистон Марказий Осиё ва ЕОИИ давлатларини сезиларли даражада ортда қолдирган. Масалан, 2025 йилнинг иккинчи ярмида Қозоғистонда меҳнатга лаёқатли аҳоли орасида ИИдан фойдаланиш даражаси 13,7%ни ташкил этган. Кейинги ўринларда анча орқада қолган ҳолда Беларусь (8,4%), Қирғизистон (8,2%) ва Россия (8%) жойлашган — бу давлатларда меҳнатга лаёқатли аҳолининг салкам 8%дан ортиғи генератив ИИдан фойдаланади.

Арманистон, Ўзбекистон, Тожикистон ва Туркманистон эса минтақада ИИдан фойдаланиш даражаси энг паст бўлган давлатлар қаторига кирди.

Шу билан бирга, Марказий Осиё ва ЕОИИнинг барча давлатлари 2025 йил биринчи ярмига нисбатан ўз кўрсаткичларини оширган. Қозоғистон бу борада ҳам етакчи — ярим йилда плюс 1,1 фоиз пункта. Кейинги ўринларда Беларусь (плюс 0,8 п.п.), Қирғизистон (плюс 0,7 п.п.) ва Ўзбекистон (плюс 0,6 п.п.) бормоқда. Қолган давлатлар эса кўрсаткичларини 0,4 фоиз пунктага яхшилаган.