«Пул ўтказмаларини 50 млрд долларга етказмагунча қўймайман». Президент — меҳнат миграцияси ҳақида
Давлат раҳбари меҳнат миграциясидаги мавжуд имкониятлардан етарлича самарали фойдаланилмаётганини таъкидлаб, бу борадаги давлат сиёсатини тубдан қайта кўриб чиқишга чақирди.
«Экспортни 70 млрд қилганимиздек, бир йилда бу йўналишда ҳам 50 млрд доллар пул хонадонларга кириши керак. Буни қандай қилишни ҳам мен бугун тушунтириб бераман», — деди президент.
Унинг сўзларига кўра, хорижда меҳнат қилаётган фуқароларнинг даромадларини ошириш нафақат уларнинг оилалари фаровонлигини юксалтириш, балки мамлакатни халқаро тажрибага эга мутахассислар билан таъминлаш имконини ҳам беради.
«Тасаввур қилинг, ёшларимиз 50 млрд долларни уйига олиб келса вазият қандай ўзгаради. Бундан ташқари ёшларимиз четда ишлаб келиб, малака олиб келади, янгича услубларни олиб келади, чет элда эса байроғимизни ўрнатиб, машъаламизни ёқиб келади», — дея қайд этди Мирзиёев.
Президент кўплаб мамлакатларда хорижий ишчи кучига эҳтиёж борлигини, бироқ Ўзбекистон ўз фуқароларини хорижга фақат зарур касбий ва тил тайёргарлигидан сўнггина юбориши кераклигини таъкидлади.
«Ёшлар мактабдаёқ ва уни тамомлаганидан кейин камида битта хорижий тилни ва битта касбни мукаммал эгаллаши учун ким масъулиятни ўз зиммасига олади? Ҳеч ким олмаяпти», — деди у.
«Бугунги кунда бу 20 млрд долларга давлатнинг алоқаси йўқ»
Шавкат Мирзиёев меҳнат миграциясини таъминлашда давлат органларининг ролига алоҳида тўхталиб ўтди.
Унинг сўзларига кўра, сўнгги ўн йил ичида хорижда ишлаётган ўзбекистонликлар сони икки баробарга қисқарган, улар томонидан юборилаётган пул ўтказмалари ҳажми эса тўрт баробарга ошган.
«Ҳозир улар жўнатаётган маблағ 20 млрд доллардан ошди. Шуни 50 млрд долларга олиб чиқсак мен сизлардан рози бўламан», — деди президент.
Шу билан бирга, у пул ўтказмаларининг ўсиши биринчи навбатда меҳнат мигрантларининг ўз саъй-ҳаракатлари билан таъминланаётганидан норозилигини билдирди.
«Мигрантларимиз жўнатаётган 20 млрд доллар пул ўтказмаларида ҳозир давлатнинг ҳиссаси йўқ. Улар ҳаммасини ўзи, бир ўзи юриб қиляпти. Мен бу кўрсаткични 50 млрд долларга етказмагунча қўймайман», — дея таъкидлади Мирзиёев.
Давлат раҳбари элчилар, ҳокимлар ва техникумлар раҳбарларининг ишини ҳам танқид қилди.
«Энди саволга жавоб берайлик: бугунги кунда фуқароларимиз хорижда топаётган ўша 20 млрд долларда элчилар, ҳокимлар ва техникум раҳбарларининг ўрни қандай?» — дея юзланди у йиғилиш иштирокчиларига.
Президент қайси ҳоким хорижга сафарлари чоғида рекрутинг компаниялари билан шартномалар тузгани билан қизиқди.
Унинг сўзларига кўра, бу йўналишда фақатгина шахсан Германияга бориб келган Қашқадарё вилояти ҳокими аниқ натижаларга эришган. «Ваҳоланки, мен ҳаммага бир хил топшириқ бераман», — дея қайд этди Мирзиёев.
«Мигрантларимизнинг 400 долларга ишлаётгани сизнинг ғурурингизга тегмаса ҳам, менинг ғуруримга тегади»
Президент ўзбекистонлик меҳнат мигрантлари хорижда камида 2000 доллар топиш имкониятига эга бўлиши кераклигини таъкидлади.
«Ёшларимизни касбга ўргатмай туриб, уларни катта бир уммонга чиқишга мажбур қиляпсизлар. Камида 2000 доллар топиши керак. 400 долларга мигрантлар чет элда ишлаётгани сизларнинг ғурурингизга тегмаса, менинг ғуруримга тегади. „Қаердансизлар?“ деб сўрашса, „Ўзбекистонданмиз“ дейишади», — деди давлат раҳбари.
Мирзиёев фуқароларни хорижий меҳнат бозорига тайёрлаш ёндашувини ўзгартириш зарурлигини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, ёшлар мактабни тамомлаш вақтига келиб камида битта хорижий тилни билиши ва касбий кўникмаларга эга бўлиши керак.
Президент шунингдек, малакали мутахассисларга талаб мавжуд бўлган мамлакатлардаги Ўзбекистон элчихоналарининг иши етарли эмаслигини кўрсатиб ўтди.
Хусусан, мамлакатда инглиз тилини билиш бўйича сертификат олган 200 мингга яқин ёш бор. Бироқ, давлат раҳбарининг баҳолашича, уларни инглиз тилли мамлакатларда иш билан таъминлаш имкониятларидан етарлича фойдаланилмаяпти.
«Элчихоналар нима учун керак? Ўзбекистон халқининг манфаатларини ҳимоя қилиш учун. Ҳар бир элчи ҳар куни ўзига: мен бугун Ватаним учун нима қиламан, деган саволга жавоб топиши керак», — деди президент.
У элчихоналар нафақат фуқароларни иш билан таъминлашга кўмаклашиши, балки улар бошқа давлатга етиб борганидан кейин ҳам — то янги иш жойига мослашгунга қадар уларга ҳамроҳлик қилиши кераклигини таъкидлади.
«Бир вақтлар биз бу одамларни ёмонотлиқ қилганмиз»
Шавкат Мирзиёев меҳнат мигрантларига муносабат ҳақида гапирар экан, уларнинг оилалар фаровонлиги ва мамлакат иқтисодиётига қўшаётган ҳиссасини алоҳида қайд этди.
«Чет элда ишлаётган мигрантларимиз — фарзандларини келажаги учун меҳнат қилаётган ҳақиқий мард инсонлар. Бир вақтлар бу инсонларнинг номини қоралаб келдик. Лекин уларга қандай шароит яратиб бердик деган саволни ўзимизга бермадик», — деди президент.
У чет элда ишлаётган бирорта ҳам Ўзбекистон фуқароси ўз муаммолари билан ёлғиз қолиб кетмаслиги кераклигини таъкидлади.
Ҳокимларга меҳнат мигрантлари оилаларининг фаровонлигига, уларнинг ота-оналарининг яшаш шароитларига ва фарзандларининг таълим олишига эътибор қаратиш топширилди.
Президент, шунингдек, дипломатик ваколатхоналарнинг хориждаги фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш борасидаги масъулиятини оширишни талаб қилди.
Мирзиёевнинг сўзларига кўра, меҳнат миграцияси географиясининг ўзгариши, биринчи навбатда, фуқароларнинг иқтисодий манфаатдорлиги ва янада юқори даромад олиш имконияти билан боғлиқ бўлиши керак.
Ўзбекистонга пул ўтказмалари ўсишда давом этмоқда
Марказий банк маълумотларига кўра, 2025 йилда хориждан Ўзбекистонга жисмоний шахсларнинг пул ўтказмалари ҳажми 18,9 млрд долларга етган ва 2024 йилга нисбатан 28 фоизга ёки 4,1 млрд долларга ошган.
Ўсиш меҳнат миграцияси мамлакатларида ишчи кучига бўлган барқарор талаб, иш ҳақининг ошиши, айрим давлатлар валюталарининг мустаҳкамланиши ва ўзбекистонликларни иш билан таъминлаш географиясининг кенгайиши билан изоҳланади.
2026 йилнинг январь-июнь ойларида пул ўтказмалари ҳажми 9,3 млрд долларни ташкил этди, бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 13 фоизга ёки 1,1 млрд долларга кўпдир. Бунда ўтказмаларнинг энг сезиларли ўсиши Буюк Британиядан — 62 фоизга, Европа Иттифоқи мамлакатларидан — 27 фоизга ва АҚШдан — 19 фоизга кузатилди.
Марказий банк бу ҳолат меҳнат миграцияси географиясининг босқичма-босқич диверсификация қилинаётганидан далолат беришини таъкидлаган. Шу билан бирга, Россия ўзбекистонликларни иш билан таъминлашнинг асосий йўналишларидан бири бўлиб қолмоқда.
2026 йил апрель ойида президентга қилинган тақдимотда 40 га яқин давлатда Ўзбекистоннинг 1,2 млн нафарга яқин фуқароси меҳнат қилаётгани маълум қилинган эди. Ўшанда хорижий иш берувчилар томонидан керакли тил ва касбий кўникмаларга эга 100 мингдан ортиқ малакали мутахассисга талабнома келиб тушгани ҳам қайд этилган.
Ушбу талабни қондириш мақсадида «касб+тил» тамойили асосида ўқитиш дастурларини кенгайтириш, хорижий компаниялар билан қўшма лойиҳалар сонини 12 тадан 20 тагача ошириш ҳамда касб-ҳунарга ўқитиш қамровини ошириш таклиф этилган. Бундан ташқари, Тошкент шаҳрида талаб юқори бўлган 12 та касб ва 7 та хорижий тил бўйича халқаро имтиҳонларни топшириш имкониятига эга мақсадли тайёргарлик марказини ташкил этиш масаласи кўриб чиқилган.
Президент ҳали 2025 йил ноябрь ойидаёқ «Хорижда иш» электрон платформасини такомиллаштириш, Миграция агентлигининг хориждаги фаолиятини кенгайтириш ва меҳнат мигрантларини ҳимоя қилиш бўйича ҳукуматлараро битимлар тузишни жадаллаштириш бўйича топшириқлар берган эди.
Август ойида Миграция агентлиги Ўзбекистоннинг 1,4 миллионга яқин фуқароси дунёнинг 40 га яқин мамлакатида меҳнат қилаётганини маълум қилганди.