Эронда янги олий раҳбар сайлангани расман эълон қилинди
Эроннинг раҳбарлик кенгаши (Экспертлар кенгаши) Ислом Республикасининг янги олий раҳбарини тайинлаш тўғрисидаги қарорни 8 март, якшанба куни қабул қилди. Бу қарор АҚШ ва Исроил томонидан ҳарбий амалиёт давомида аятолло Али Хаменей ўлдирилганидан бир ҳафта ўтиб қабул қилинган. Бу ҳақда мазкур кенгашнинг бир неча аъзоси вориснинг исмини айтмаган ҳолда маълум қилган.
AFP агентлиги хабар беришича, Эрон раҳбарлик кенгаши аъзоларидан бири гап Али Хаменейнинг ўғли — Можтабо ҳақида кетаётганига ишора қилган. Аввалроқ, 3 март куни DW манбалари Эронда янги олий раҳбар сифатида айнан у тайинланганини, исмини ошкор қилмасликни сўраган ҳолда маълум қилган эди.
Кенгаш танловини шарҳлар экан, ушбу орган аъзоси Моҳсен Ҳейдари эронлик Isna агентлигига берган интервьюсида шундай деди:
«Катта Шайтон ҳам вакиллар (Эрон раҳбарлик кенгаши вакиллари. — таҳр.) томонидан қилинган танловни тилга олди».
Кўринишидан, у АҚШ президенти Дональд Трампни назарда тутган. Трамп 5 март куни Axios интернет нашрига берган интервьюсида Эронда Можтабо Хаменейнинг ҳокимиятга келишига қарши эканини ва мамлакатнинг янги раҳбарини танлашда шахсан иштирок этиш нияти борлигини айтган.
«Улар вақтни бекорга сарфлаяпти. Хаменейнинг ўғли — арзимас шахс. Мен тайинловда иштирок этишим керак, худди Венесуэлада Делси (Николас Мадуро ағдарилганидан кейин Венесуэлада президент вазифасини бажарувчи Делси Родригес. — таҳр.) масаласида бўлгани каби», — деган Америка етакчиси.
Исроил мудофаа армияси (ЦАХАЛ) 8 март куни X ижтимоий тармоғидаги микроблогида Али Хаменейнинг ўрнига Эрон олий раҳбари бўлган ҳар қандай шахсни таъқиб қилиш ҳақидаги ваъдасини яна бир бор такрорлади.
АҚШ президенти Дональд Трамп шу куни Эроннинг янги олий раҳбари «узоқ турмайди», агар Теҳрон аввал Оқ уйнинг розилигини олмаса, деб айтди.
«Агар у бизнинг розилигимизни олмаса, у узоқ турмайди. Биз ҳар 10 йилда бу масалага қайта-қайта қайтишга мажбур бўлмаслигимизга ишонч ҳосил қилмоқчимиз, — деб келтиради Трамп сўзларини ABC News. — Беш йилдан кейин яна шу масалага қайтишни ва худди шу ишни қилишни ёки ундан ҳам ёмони — уларга ядровий қуролга эга бўлиш имконини беришни истамайман».
Можтабо Хаменей ким?
«BBC рус хизмати» Эроннинг янги олий раҳбари ҳақида маълумот берди.
Можтабо 1969 йил 8 сентябрда Эроннинг шимоли-шарқий қисмидаги Машҳад шаҳрида туғилган ва Хаменейнинг олти фарзандидан иккинчиси ҳисобланади. У ўрта таълимни Теҳрондаги «Алави» диний мактабида олган.
Эрон оммавий ахборот воситалари маълумотларига кўра, 17 ёшида Можтабо Эрон-Ироқ уруши вақтида бир неча марта қисқа муддатли ҳарбий хизматни ўтаган.
1999 йилда у диний таълимни давом эттириш учун Қум шаҳрига йўл олган. Қум шиалик илоҳиётининг энг муҳим марказларидан бири ҳисобланади.
Можтабо ўрта даражадаги руҳоний бўлиб қолмоқда, бу эса унинг олий раҳбар лавозимига кўтарилиши учун маълум тўсиқ сифатида қаралади.
Сўнгги кунларда айрим ОАВ ва Эрондаги ҳокимият марказларига яқин амалдорлар Можтабо Хаменейни «аятолло» — юқори диний унвон билан аташни бошлади.
Диний таълим тизимида «аятолло» унвонини олиш ва юқори даражада дарс бериш инсоннинг билим даражасини кўрсатади ҳамда келажакдаги раҳбарни танлашдаги муҳим шартлардан бири ҳисобланади.
Бироқ бундай ҳолат аввал ҳам кузатилган. Али Хаменей 1989 йилда Эроннинг иккинчи олий раҳбари бўлганидан кўп ўтмай «аятолло» унвонини олган.