Тилнинг ривожланиши фуқаролар фикрини аниқ ифода этиши ва расмий ҳужжатларни осон тушунишида намоён бўлади — президент
Бола ўз фикрини равон баён эта олса, талаба мураккаб мавзуни тушунган ҳолда ўрганса, фуқаро расмий ҳужжат мазмунини осонгина англаса — тил тараққиётининг натижаси айнан шунда кўринади", — деди давлат раҳбари.
«Инсон айнан тил орқали ўзини англайди, оиласи ва эл-юртига меҳр туйғусини ифода этади. Халқнинг хотираси, билим ва тажрибаси, орзу-умидлари ҳам тилда мужассам бўлади. Давлат тилининг қадри ва аҳамияти ҳақида гапирганда биз, аввало, ана шу жиҳатларни етакчи ўринга қўямиз», — деди президент.
«Бизнинг буюк аждодларимиз айнан она тилимиз бойликларидан илҳом олиб, илм ва адабиёт оламида дурдона асарлар яратганлар, инсон қалби ва жамият ҳаёти ҳақида теран фикрлар ёзиб қолдирганлар. Ана шу анъаналарни давом эттирган ҳолда, ўз тилимизнинг имкониятларини янги илм, технология ва ижод намуналари билан бойитиш бизнинг масъулиятли вазифамиздир», — дейилади табрикда.
«Ҳамжиҳатликнинг асоси — ҳар бир инсоннинг она тили ва қадриятларига ҳурмат»
«Ўзбекистон — турли миллат ва элат вакиллари ягона оила бўлиб, биргаликда янги ҳаёт ва келажак барпо этаётган умумий Ватанимиз. Ўз тилимиз давлат тили сифатида фуқароларимизнинг мулоқот тилига айланиб, уларнинг жамият ҳаётида фаол иштирок этишларига хизмат қилаётгани барчамизни албатта қувонтиради», — деди Шавкат Мирзиёев.
Президент «жамиятдаги дўстлик ва ҳамжиҳатликнинг муҳим асоси — ҳар бир инсоннинг она тили ва маданий қадриятларига ҳурмат ҳамда эътибор билан муносабатда бўлишдир. Шу боис мамлакатимизда қорақалпоқ ва бошқа тилларни ривожлантиришни қўллаб-қувватлаш, шу билан бирга, ўзбек тилини ўрганиш учун қулай шароитлар яратиш борасидаги ишлар ўзаро узвий боғлиқ ҳолда амалга оширилмоқда», деб таъкидлади.
Ўзбек тилини ўрганаётганларни қўллаб-қувватлаш
Давлат тилини билиш инсонлар учун янги билим ва имкониятлар эшигини очади, умумий бугун ва келажакка дахлдорлик ҳиссини кучайтиради. «Бу борада ўзбек тилини эндигина ўргана бошлаган инсонга самимий муносабатда бўлиш, унинг интилишини қўллаб-қувватлаш айниқса муҳимдир», — деди давлат раҳбари.
У ёшлар ўзбек тилида фикрлаши ва ижод қилиши, шунингдек, хорижий тилларни ўзлаштириб, дунёдаги ижобий ўзгаришлар билан ҳамқадам бўлиши учун янада қулай шароитлар яратиш зарурлигини таъкидлади. Бунда таржима санъати алоҳида ўрин тутади. У орқали инсоният тафаккури хазинасининг дурдоналари билан танишиш, ўзбек тилидаги ғоя ва асарларни бошқа халқларга етказиш мумкин.
Шавкат Мирзиёев хорижда ўзбек тилидан дарс бераётган ўқитувчиларни рағбатлантириш, тадқиқотчи ва талабаларнинг қизиқишини ошириш, уларни сифатли адабиётлар ҳамда таълим ресурслари билан таъминлашга алоҳида эътибор қаратиш лозимлигини қўшимча қилди.
«Дарс бериш ва адабиёт сифати тилга бўлган қизиқишни оширади»
Президент таълим соҳасида ўқувчиларнинг ўқиш, тушуниш, фикрни баён қилиш ва саводли ёзиш кўникмаларига асосий эътибор қаратиш лозимлигини таъкидлади.
«Ўзбек тилини она тили сифатида ўрганаётган бола билан уни давлат тили сифатида эгаллаётган ўқувчининг эҳтиёжлари ўртасида албатта фарқ бор. Дарслик ва ўқитиш усулларини янгилашда бу албатта ҳисобга олиниши лозим, — деди у.
Шавкат Мирзиёев дарс бериш сифати, болалар адабиёти, кутубхоналар ва замонавий таълим воситалари тилга бўлган қизиқишни оширишини қайд этди. У бу жараённинг муҳим қисми сифатида «оиладаги самимий суҳбат, китобларни биргаликда ўқиш ва боланинг саволларига эътибор қаратиш»ни тилга олди.
«Давлат муассасалари намуна бўлиши керак»
Президент тилни ривожлантиришга ғамхўрлик кўрсатишда давлат муассасалари намуна бўлиши муҳимлигини таъкидлади.
«Қонунлар, қарорлар, йўриқномалар ва мурожаатларга жавоблар саводли, равон ва тушунарли тилда ёзилиши керак. Фуқаро ўз ҳуқуқ ёки мажбуриятларини тушунишда ортиқча қийинчиликларга дуч келмаслиги лозим», — деди у.
«Давлат тилига ҳурмат давлат хизматининг сифатида ҳам кўриниши керак», — деб қўшимча қилди давлат раҳбари.
Сифатли тадқиқотлар ва тўғри атамалар
Президент яна бир муҳим вазифа сифатида замонавий илмий манбалардан фойдаланиш ва янги тадқиқотлар натижаларини ўзбек тилида баён этиш имкониятларини кенгайтиришни қайд этди. «Тиббиёт, муҳандислик, иқтисодиёт ва бошқа соҳаларда ишончли адабиётлар, сифатли таржима матнлари ва электрон ресурсларга эҳтиёж катта», — деди у.
«Бу борада ҳурматли олимларимиз, тилшунос, таржимон ва мутахассисларнинг ҳамкорлиги зарур. Атамаларни танлашда маъно аниқлиги, уларнинг тушунарли ва халқаро илмий мулоқот билан боғлиқ бўлишига эътибор қаратишимиз керак. Луғатларимиз ҳам тилнинг жонли тараққиёти ва янги билимларни изчил акс эттириб бориши лозим», — деди Шавкат Мирзиёев.
Рақамли муҳитда тилдан фойдаланиш
Президент яна бир долзарб вазифа — рақамли муҳитда ўзбек тилидан тўлақонли фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш эканини таъкидлади. Бунинг учун сифатли матн ва нутқ намуналарини саралаш, электрон луғатлар, таржима ва таҳрирлаш воситаларини ривожлантириш муҳим.
«Нутқни матнга, матнни овозга айлантирадиган технологиялар таълимда, меҳнат жараёнида ва кундалик ҳаётда одамларга қулайлик яратиши керак. Бундай ресурсларни тайёрлашда муаллифлик ҳуқуқи ва шахсий маълумотлар ҳимоясига оид қоидаларга амал қилиниши лозим», — деди президент.
«Биз барпо этаётган инклюзив жамият талабларидан келиб чиққан ҳолда, улардан ногиронлиги бўлган инсонлар ҳам фойдалана олишига алоҳида эътибор қаратишимиз зарур», — деди давлат раҳбари.
У давлат тилидаги контентда қўлланадиган сунъий интеллект технологиялари сифати «улар инсонга қай даражада аниқ ва фойдали ёрдам бера олиши» билан баҳоланишини қайд этди.
Ўқиш, ёзиш ва ахборотдан фойдаланиш қулайлиги
Шавкат Мирзиёев ёзув ва имло масалаларида «ўқиш, ёзиш ва ахборотдан фойдаланиш қулайлиги» асосий мезон бўлиши кераклигини таъкидлади.
«Бу борадаги ечимлар илмий асос, жамоатчилик билан мулоқот ва амалий тайёргарликка таяниши лозим. Таълим, нашриётлар ва рақамли тизимларнинг ўзаро мувофиқлиги, турли авлодларнинг эҳтиёжлари пухта ҳисобга олиниши зарур», — деди у.
«Она тилимизни севиб, ардоқлаб, унинг шуҳратини оширишга, дунё билан мулоқотини кенгайтиришга ҳар биримиз муносиб ҳисса қўшайлик!» — дея сўзини якунлади президент.
Аввалроқ Gazeta шу куни Шавкат Мирзиёев лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосини такомиллаштириш тўғрисидаги қонунни имзолагани ҳақида ёзган эди.